Kavşaklarda Geçiş Hakkı ve Geçiş Üstünlüğü

Kavşak soruları sınavda genellikle resimli gelir: "Şekildeki kavşakta ilk geçiş hakkı hangi aracındır?" Bu soruları çözmek için aşağıdaki öncelik sırasını bilmek yeterlidir.

1. Her kavşakta geçerli genel kurallar

• Kavşağa yaklaşan sürücü yavaşlar, dikkatli olur ve geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine izin verir.
• Kavşağa gelen sürücüler, kurallara uygun olarak karşıya geçen veya geçmek üzere olan yayalara yol verir.
• Aksine bir işaret yoksa bütün kavşaklarda raylı taşıtlara (tramvay) yol verilir.
• Işık yeşil olsa bile, trafik yoğunluğu nedeniyle kavşağın içinde kalacaksan kavşağa girme.
• Polis veya ışıkla yönetilen kavşakları en kısa sürede geç. Kavşakta gereksiz yavaşlamak, durmak, yolcu indirip bindirmek, motoru durdurmak yasaktır.

2. Kontrollü kavşak

Trafik görevlisi, trafik ışığı veya trafik levhası (DUR, YOL VER, ana yol işaretleri) bulunan kavşaktır. Burada işaretler neyi söylüyorsa ona uyulur. Uyma sırası: görevli → ışık → levha.

3. Kontrolsüz kavşak: geçiş hakkı sırası

Görevli, ışık veya levha olmayan kavşaklarda ilk geçiş hakkını vermek zorunda olanlar şunlardır:

Kavşak kolları eşitse

T-21 (kontrolsüz kavşak) levhası, ileride önceliği belirtilmemiş bir kavşak olduğunu bildirir. Burada sağdan gelene yol verilir.

Kavşağa bağlanan yolların önemi işaretle belirtilmemişse (hiçbiri ana yol değilse):

1. Motorsuz araç sürücüleri, motorlu araçlara yol verir.
2. Traktör ve iş makinesi sürücüleri, diğer motorlu araçlara yol verir.
3. Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelene yol verir. (Sağ kuralı)
4. Dönüş yapan sürücüler, kurallara uygun geçen yayalara ve bisiklet yolundaki bisikletlilere yol verir.

Sınavda dikkat: Eşit önemdeki kontrolsüz kavşakta kural **"sağdan gelene yol ver"**dir. Sola dönecek araç, karşıdan doğru gelen araca da yol verir çünkü dönüş yapan, doğru gidene yol verir.

Resimli soru çözme sırası

Bir kavşak sorusunda şu soruları sırayla sorun:

1. Geçiş üstünlüğü olan araç (siren veya ışık açık ambulans, itfaiye, polis) var mı? Varsa o geçer.
2. Tramvay var mı? O geçer.
3. Ana yol / tali yol, bölünmüş yol, dönel kavşak veya mülkten çıkış var mı? Ana yoldaki, bölünmüş yoldaki, kavşak içindeki, karayolundaki geçer.
4. Hepsi eşitse: motorlu mu, motorsuz mu? Traktör var mı?
5. Hâlâ eşitse: sağdan gelen geçer; doğru giden, dönen araçtan önce geçer.

4. Dönel kavşak

• Kavşağa giren, kavşak içindeki araca yol verir.
• Sola veya geriye dönecek araç orta adaya yakın şeritten girer.
• Çıkacağı yola yaklaşırken sağa sinyal verip sağa yanaşarak çıkar.

5. Geçiş üstünlüğü olan araçlar

Görev halindeki bazı araçlar, can ve mal güvenliğini tehlikeye atmamak ve duyulur ve görünür işaret (siren ve ışık) vermek şartıyla trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı değildir. Bu araçlar birbiriyle karşılaşırsa geçiş üstünlüğü şu sıraya göredir (KTK md. 71):

1. Cankurtaran (ambulans), yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar
2. İtfaiye araçları, orman yangınıyla mücadele eden araçlar
3. Hükümlü veya sanığı takip eden ya da asayiş için acele olay yerine giden zabıta (polis, jandarma) araçları
4. Trafik suçu işleyip kaçanı takip eden veya kaza yerine giden trafik görevlilerinin araçları
5. Afet ve acil durum hizmetindeki araçlar
6. Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarının üst makamlarına ait araçlar
7. Yönetmelikte belirlenen diğer araçlar

Bu araçlar geçiş üstünlüğünü yalnızca görev halindeyken ve zorunluluk varken kullanabilir.

Sınavda dikkat: Ambulans ile itfaiye aynı anda kavşağa gelirse önce ambulans geçer.

Geçiş üstünlüğü olan bir aracın sesini duyan veya ışığını gören sürücü:

• Aracın kolayca geçmesi için yol açar, gerekirse durur ve araç tamamen geçinceye kadar bekler.
• Kavşak içindeyse hemen kavşağı boşaltır, güvenli mesafede durur ve araç geçinceye kadar bekler.

Sarı ışıklı araçlar

Yol yapım, bakım ve temizlik araçları, kurtarıcılar ve özel izinli büyük yük taşıyan araçlar ile bunlara eşlik eden araçlar sarı uyarı ışığı kullanır. Sarı ışık geçiş üstünlüğü vermez; yalnızca dikkat çekmek içindir.

Sınavda dikkat: Sarı tepe lambası olan araçların geçiş üstünlüğü yoktur. Geçiş üstünlüğü kırmızı-mavi ışık ve siren kullanan görevli araçlara aittir.

Kısa tekrar

• Önce geçiş üstünlüğü olan araç, sonra tramvay.
• Tali yoldan ana yola, mülkten karayoluna, dönel kavşağa girenler yol verir.
• Dönen araç, doğru giden araca yol verir.
• Eşit kavşakta sağdan gelen geçer; motorsuz araç motorluya yol verir.
• Işık yeşil olsa bile kavşakta kalacaksan girme.
• Sarı ışık geçiş üstünlüğü değildir.