Trafik ve Çevre Bilgisi/Konu 02 / 12
Trafikle İlgili Kuruluşlar ve Görevleri
İçişleri Bakanlığı, trafik zabıtası, Karayolları Genel Müdürlüğü, MEB, Sağlık Bakanlığı, belediyeler ve trafik komisyonlarının trafikteki görevleri.
Trafik hizmetleri tek bir kurumun işi değildir. Kanun, görevleri birkaç kuruma paylaştırır ve hepsinin İçişleri Bakanlığı ile işbirliği içinde çalışmasını ister.
1. Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu
Trafikle ilgili kuruluşlar arasında koordinasyon için öneri hazırlar, kazaların azaltılması için önerilerde bulunur, uygulamadaki aksaklıkları ve mevzuattaki eksiklikleri tespit eder.
Sınavda dikkat: Eski kaynaklarda geçen "Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu" 2018'de kaldırıldı. Güncel kanunda yalnızca Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu var.
2. İçişleri Bakanlığı
Trafik hizmetlerinin ana sorumlusudur. Görevleri:
- Araçları, araçta bulunması gereken belge ve gereçleri, sürücüleri ve sürücü belgelerini denetlemek
- Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek
- El koyduğu kazalarda kaza tespit tutanağı düzenlemek
- Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek
- Kazada yaralananların bakımı için tedbir alınmasına yardım etmek, yakınlarına haber vermek
- Araçların tescil işlemlerini yapıp belge ve plakalarını vermek
- Sürücü belgelerini vermek
- Araç ve sürücü sicillerini tutmak, kaza istatistiklerini toplamak
3. Trafik zabıtası ve genel zabıta
- Trafik zabıtası (polis ve jandarma trafik birimleri) trafiği düzenler ve denetler. Acil hallerde genel zabıta görevi de yapabilir.
- Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yetersiz kaldığı yerlerde genel zabıta trafiği düzenler ve trafik suçlarına el koyar.
- Mülki amirler, zorunlu haller dışında trafik zabıtasına başka görev veremez; trafik zabıtasının araç ve gereçleri trafik dışı işlerde kullanılamaz.
4. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM)
Yolun yapımı ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında:
- Can ve mal güvenliği için düzenleme ve işaretleme yapmak
- Tüm karayolları için işaretleme standartlarını belirlemek, yayınlamak ve kontrol etmek
- Trafik ve araç tekniği konusunda görüş bildirmek, yol güvenliği projelerini incelemek
- İçişleri Bakanlığının görüşünü alarak, yönetmelikteki sınırların üstünde veya altında hız sınırı belirlemek ve işaretlemek
- Kavşak, durak, aydınlatma, yol dışı park yeri gibi tesisleri yapmak
- Kaza nedenlerine göre yolda teknik önlemleri almak
- Takoğraf ile çalışma-dinlenme sürelerini denetim istasyonlarında denetlemek
- Yaban hayvanı geçitleri, tel çitler, uyarı levhaları ve bisiklet yolları yapmak
Sınavda dikkat: Trafik işaretlerinin standartlarını belirleyen kurum Karayolları Genel Müdürlüğüdür.
5. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB)
- Okullarda trafik eğitimi programlarını hazırlamak ve uygulatmak
- Sürücü kurslarına izin vermek ve bunları denetlemek
- Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapmak ve başaranlara motorlu taşıt sürücüsü sertifikası vermek
6. Sağlık Bakanlığı
- Sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartlarını belirlemek
- Kazalarda ilk yardım ve acil sağlık hizmetlerini yürütmek
- İlk yardım eğitimlerini düzenlemek ve denetlemek
7. Belediyeler
Kendi sınırları içinde:
- Yolları ve işaretlemeyi yapmak, bakımını sağlamak
- Park yerleri, duraklar ve otoparkları belirlemek
- Toplu taşımayı düzenlemek ve trafik komisyonu kararlarını uygulamak
8. İl ve ilçe trafik komisyonları
İl trafik komisyonu vali, ilçe trafik komisyonu kaymakam başkanlığında toplanır. Büyükşehirlerde bu görevlerin bir kısmını ulaşım koordinasyon merkezleri (UKOME) yürütür.
Başlıca görevleri:
- Yerel trafik düzenlemelerine karar vermek
- Ticari taşıtların çalışma yerlerini, duraklarını ve park yerlerini belirlemek
- Kanunun izin verdiği sınırlar içinde yerleşim yerlerinde hız sınırlarını artırmak (bölünmüş yollarda belirli şartlarla)
Sınavda dikkat: Yerleşim yeri içindeki bölünmüş yollarda hız sınırını artırma yetkisi il ve ilçe trafik komisyonları ile ulaşım koordinasyon merkezlerinindir.
Kısa tekrar
| Kurum | Akılda kalacak görev |
|---|---|
| İçişleri Bakanlığı | Denetim, tescil, sürücü belgesi verme, kaza tutanağı |
| Karayolları Genel Müdürlüğü | İşaretleme standartları, yolda teknik önlem |
| MEB | Sürücü kursları ve sürücü sınavları |
| Sağlık Bakanlığı | Sağlık şartları, ilk yardım |
| Belediye | Şehir içi yol, park, durak |
| İl/ilçe trafik komisyonu | Vali/kaymakam başkanlığında yerel trafik kararları |
Mevzuatla son karşılaştırma: 11 Kasım 2026