Motor ve Araç Tekniği/Konu 06 / 06
Gösterge Paneli, Araç Kontrolleri ve Periyodik Bakım
Gösterge panelindeki uyarı ve bilgi lambaları, yola çıkmadan önce yapılacak kontroller, periyodik bakım ve elektrikli-hibrit araçların temel özellikleri.
1. Göstergeler
| Gösterge | Ne gösterir |
|---|---|
| Hız göstergesi (km/s) | Aracın anlık hızı |
| Devir göstergesi (takometre) | Motorun dakikadaki devri (x1000 dev/dk) |
| Yakıt göstergesi | Depodaki yakıt miktarı |
| Hararet (motor sıcaklık) göstergesi | Soğutma suyunun sıcaklığı |
| Kilometre sayacı | Toplam ve günlük kat edilen yol |
2. Uyarı ve bilgi lambalarının renkleri
| Renk | Anlamı |
|---|---|
| Kırmızı | Tehlike / ciddi arıza. Güvenli bir yerde hemen durulmalı |
| Sarı / turuncu | Uyarı. Arıza veya kontrol gerekiyor; en kısa sürede servise gidilmeli |
| Yeşil / mavi | Bilgi. Bir sistemin çalıştığını gösterir |
3. Sık sorulan lambalar
Sınavda uyarı lambaları genellikle resimli sorulur. Simgeler gösterge panelinde yandıkları renkte verilmiştir.
| Simge | Lamba | Rengi | Anlamı ve yapılacak |
|---|---|---|---|
 | Yağ basınç lambası (yağdanlık) | Kırmızı | Yağ basıncı düştü. Hemen dur, motoru kapat, yağ seviyesini kontrol et |
 | Şarj (akü) lambası | Kırmızı | Akü şarj olmuyor. Alternatör kayışı veya alternatör arızası |
 | Hararet lambası (termometre) | Kırmızı | Motor aşırı ısındı. Güvenli yerde dur; motor soğumadan radyatör kapağını açma |
 | Fren uyarı lambası (daire içinde !) | Kırmızı | El freni çekili veya fren hidroliği az |
 | Emniyet kemeri uyarısı | Kırmızı | Kemer takılmamış |
 | Hava yastığı (airbag) lambası | Kırmızı/sarı | Hava yastığı sisteminde arıza |
 | Motor arıza lambası (motor simgesi) | Sarı | Motor yönetim sisteminde arıza; servise git |
 | ABS lambası | Sarı | ABS arızalı; normal fren çalışır ama ABS devrede değil |
 | Kızdırma lambası (sarmal yay) | Sarı | Dizel araçta kızdırma bujileri ısıtıyor; sönünce marşa basılır |
 | Yakıt rezerv lambası | Sarı | Yakıt azaldı |
 | Lastik basınç uyarısı | Sarı | Lastik basıncı düşük |
 | Kısa far lambası | Yeşil | Kısa farlar açık |
 | Uzun far lambası | Mavi | Uzun farlar açık |
 | Sinyal lambaları (oklar) | Yeşil | Sinyal veya dörtlü ikaz açık |
  | Sis lambası | Yeşil (ön) / sarı (arka) | Sis lambaları açık |
Sınavda dikkat: Gösterge panelinde mavi yanan far simgesi uzun farın açık olduğunu gösterir. Kırmızı lambalar yandığında araç hemen güvenli bir yerde durdurulur.
4. Yola çıkmadan önce yapılacak kontroller
Motor kapalıyken ve araç düz zemindeyken:
- Motor yağı seviyesi (min-max arası)
- Soğutma suyu (antifriz) seviyesi
- Fren hidroliği seviyesi
- Cam suyu seviyesi
- Lastiklerin görünümü ve basıncı (stepne dahil)
- Aracın altında sızıntı olup olmadığı
Kontak açıkken ve motor çalışırken:
- Uyarı lambalarının kontak açılınca yanıp, motor çalışınca sönmesi
- Farlar, fren lambaları, sinyaller, dörtlü ikaz ve korna
- Silecekler
- Aynaların ayarı, koltuk ve direksiyon ayarı, emniyet kemeri
- Yakıt durumu
Araçta bulunması gereken belge ve gereçler: Bkz. Araç Belgeleri.
5. Periyodik bakım
Üreticinin bakım kitapçığında belirttiği kilometre veya süre aralıklarında:
- Motor yağı ve yağ filtresi değişimi
- Hava filtresi, yakıt filtresi, polen filtresi değişimi
- Bujiler (benzinli araçlarda)
- Triger kayışı değişimi (koparsa motor ciddi hasar görebilir)
- Fren balataları ve fren hidroliği
- Antifriz yenilenmesi
- Akü kontrolü
- Ön düzen ve balans ayarı, lastik rotasyonu
Bakımı düzenli yapılan araç daha güvenli olur, daha az yakıt harcar ve daha az kirletir.
6. Elektrikli ve hibrit araçlar
| Araç | Özellik |
|---|---|
| Hibrit | Hem içten yanmalı motor hem elektrik motoru vardır. Frenleme ve yavaşlamada enerji geri kazanılarak batarya şarj edilir |
| Şarj edilebilir hibrit (plug-in) | Bataryası prizden de şarj edilebilir; kısa mesafeleri yalnızca elektrikle gidebilir |
| Tam elektrikli | Yalnızca elektrik motoru ve yüksek voltajlı batarya vardır. Egzoz gazı yoktur. Prizden veya şarj istasyonundan şarj edilir |
- Elektrikli araçlar çok sessiz çalışır; yayalar aracı duymayabilir, bu nedenle düşük hızda uyarı sesi çıkarırlar.
- Rejeneratif frenleme: Yavaşlarken elektrik motoru jeneratör gibi çalışarak bataryayı şarj eder.
- Yüksek voltaj kabloları genellikle turuncu renklidir; kazada bu kablolara dokunulmaz.
- Kaza yapan elektrikli araçta batarya hasarı yangın riski oluşturabilir; yangın ve kaza durumunda itfaiye ve 112 aranır.
Kısa tekrar
- Kırmızı lamba: dur. Sarı: servise git. Yeşil/mavi: bilgi.
- Yağ lambası → hemen dur, motoru kapat.
- Şarj lambası → alternatör kayışı/alternatör.
- Mavi far simgesi → uzun far açık.
- Dizelde kızdırma lambası sönünce marşa basılır.
- Yola çıkmadan: yağ, su, hidrolik, lastik, ışıklar, ayna, kemer.
- Elektrikli araçta turuncu kablolara dokunulmaz.
Mevzuatla son karşılaştırma: 11 Kasım 2026